Guitar & Amplifier Parts - Home Page

Reparatie & modificatie

In de werkplaats van G.A.P. staat de buizenversterker centraal, en niet voor niets: buizenversterker zijn en blijven voor (bas)gitaar de meest begeerde versterking.

Buizenversterkers zijn meestal gebouwd voor een levenslang gebruik, en dus moeten ze zo af en toe worden onderhouden. Bij G.A.P. is er tientallen jaren aan ervaring op versterkergebied aanwezig, en dus kun je bij ons aankloppen voor bijna elke reparatie, modificatie of onderhoudsbeurt.

Regelmatig krijgen wij vragen over buizen en dan specifiek over wel/niet vervangen en wat 'BIASSEN' inhoudt, om e.e.a. toe te lichten vind je op deze pagina achtergrondinformatie.

 


Ten eerste: waarom buizen?

tegenwoordig proberen verschillende versterkerfabrikanten - min of meer tevergeefs - doormiddel van digitale 'modeling' het buizengeluid na te bootsen, toch zijn de meeste (bas)gitaristen het er volmondig over eens: echte buizen klinken  warmer, 'echter' en mooier. Kortom: buizen zijn gewoon beter.

Buizenversterkers worden over het algemeen gebouwd als een tank: geschikt voor een leven lang speelplezier, pas na ongeveer 6 jaar van veelvuldig spelen gaan de buizen achteruit. Normale slijtage, net zoals bij bijv. de banden van een auto. Als je versterker voor die tijd niet naar jouw wensen presteert is het eerste waar men vaak aan denkt: "buizen vervangen".  Maar hoe weet je nou zeker of je buizen aan vervanging toe zijn? Meestal zit je er niet op te wachten, en dat is dan ook lang niet altijd nodig.



De AVO buizentester MK11

Kan ik zelf buizen vervangen?

De kleine buizen in je versterker, de voorversterker buisjes (ook wel preamp buizen genoemd) kun je zondermeer zelf vervangen. Maar vervanging van de eindbuizen kun je het beste door een vakman laten doen. De kans is aanwezig dat het zo inpluggen van eindbuizen vervelende gevolgen voor buizen & versterker kan hebben: door een hoge ruststroom kan bijv. de uitgangstransformator doorbranden. Nieuwe eindbuizen moeten namelijk worden 'ge-biased'.

Buizen vervangen
Vervangen kan altijd nog. Eerst worden ze bij G.A.P. namelijk getest of ze nog de juiste karakteristiek hebben. Dat kan op verschillend manieren: door het afgegeven werkelijk vermogen van de versterker te meten, of de buis te testen met de legendarische AVO buizentester. Wijkt de z.g.n. steilheid of het opgegeven vermogen af, of is er sprake van een overname vervorming, dan kan er nog wat aan ruststroom (bias) worden geregeld. Biedt dit geen vooruitgang dan kunnen de betreffende eindbuizen toch het beste worden vervangen. 

Eindbuizen kunnen bij een normaal gebruik ongeveer 6 jaar meegaan. Als je op bepaalde momenten 'hoog' gaat missen, of de versterker klinkt gewoonweg niet lekker meer, dan wordt het misschien eens tijd. Na vervanging zal je in ieder geval merken dat je versterker weer sprankelend gaat klinken en je kan er weer jaren tegenaan. Vergelijk het maar met het effect van nieuwe snaren op je gitaar.

 

Bij deze buis staat de russtroom te mager afgesteld, dat resulteert in een mager geluid en een vervormd clean geluid wat je dus niet wilt hebben.

Hier zie je een gematcht paartje, dit geeft een onvervormde sinus. Als je dit ziet weet je dat de versterker weer in orde is. Er is geen overname vervorming. 

 

 

Bias oftewel ruststroom

Bias kun je vergelijken met het stationair toeren tal van een benzinemotor. Staat hij te krap dan valt hij uit voor het stoplicht. Een versterker met een te lage bias klinkt niet mooi.

Draait hij te hard stationair dan merken we er niets van op de snelweg. Wat we wel merken, is dat als we stilstaan de motor erg warm wordt en sneller slijt.Voor versterkers geldt hetzelfde, en juist daarom is die bias zo belangrijk. In het ergste geval kan zelfs de uitgangstransformator waardoor de russtroom loopt zo warm worden dat deze het ook begeeft.

Reden genoeg om hier niet te licht over te denken en het vakkundig te laten uitvoeren.

Niet iedere buis heeft dezelfde eigenschappen, dus na het vervangen van de buizen moet de ruststroom opnieuw worden ingesteld. Er moet op worden gelet dat het in de buis ontwikkelde vermogen beneden een veilige waarde blijft.

Bij de meeste versterkers moet je in zo'n geval andere buizen plaatsen of de bias moet separaat instelbaar worden gemaakt. Maar het is een stuk goedkoper om gewoon gematchte buizen te gebruiken, oftewel: (afhankelijk van je versterker) 2, 4, 6 of meer buizen die allemaal dezelfde (of althans bijna) dezelfde karakteristiek hebben. Deze gematchte buizen paren worden 'pairs', 'quads', 'sextets' of 'octet's' genoemd.

Op de  foto's links is de z.g.n. overname vervorming te zien en een goed gebiased paar buizen.

Fixed bias? Laat hem instelbaar maken!

Sommige versterkermerken hebben hun versterkers zo gebouwd dat je geen bias kunt instellen, dit wordt een 'fixed bias' genoemd. Hiermee dwingen ze de gebruiker om oftewel de specifieke door de fabrikant uitgezochte en gematchte buizen te kopen, of om de versterker te laten modificeren, en er een zogenaamde 'bias-mod' in te bouwen, waardoor er ook andere merken (meestal goedkopere en vaak ook betere) buizen in gezet kunnen worden.

Zo'n bias-mod is bij G.A.P. bijna dagelijks werk en wordt vakkundig uitgevoerd.

 

In deze Koch-versterker is er standaard een 'bias-pot' aanwezig.

 Doormiddel van de trimpotmeter kan de biasinstelling worden aangepast.

Bias meetprobe

 

Om de bias van één buis snel te checken is een bias meetprobe ontwikkeld. Afhankelijk van anodespanning en maximaal te disciperen vermogen van de buis moet de ruststroom zorgen dat het vermogen op zo'n 70% komt van de buis.